Kısa film nasıl çekilir ?

Kısa Film

Nerden Başlamalı?
Setteki serüvenimiz devam ediyor. Ekipmanları toparladık, herşeyimiz hazır, çoktan sete girdik bile. Öyleyse bir yönetmen olarak kimi nasıl yöneteceğimiz konusunda konuşmanın da zamanı geldi demektir.
Kısa filmde yönetmenlik

Düşük bütçeli ve genelde deneme amaçlı amatör filmlerde / kısa filmlerde yönetmenler aslında filmin herşeyi olurlar. Yani yapımcısı, prodüksiyon amiri, yönetmeni, senaristi... Durum böyle olunca da geleneksel yönetmenlik anlayışı kısa film çekimleri sırasında sınırlarını biraz daha geniş tutar ve kurallar biraz daha farklı işler.

Bu konuda söyleyeceklerimizin akademik verilerden çok gözlemlere ve tecrübelere dayandığını da hatırlatarak, kısa film setinde bir yönetmenin neye nasıl hakim olabileceği konusunda biraz fikir vermeye çalışacağız.

Evet kurallar ve bilinen düzenler, her zaman sadık kalınması gereken gerçeklerdir. Fakat her zaman vurguladığımız gibi çoğu amatör ve kısa film çekimleri zaten sistem dışı bir rota üzerinden gerçekleştiğinden dolayı, bilinen gerçekler film setlerinde her zaman işe yaramayabilir.

Örneğin daha önce de belirttiğimiz gibi, kamerayı elinize alıp görüntü yönetmeni bir anda siz olabilirsiniz, ya da ses ve ışık operatörü ile kameraman aynı kişi olabilir, işte bu gibi durumları da göz önüne alarak, bahsedeceğimiz önerilerin amatör film denemenizde kitaplarda yazdığı türden değil de imece usulu geliştiği şekliyle size önemli fikirler ve cesaret vereceğini umuyoruz.
Kamera nerede?

Kamera, kameramanın işidir. İyi bir kameraman ise zaten filmin görüntü yönetmenidir. Bu doğrultuda ele aldığımızda, söz konusu “görüntü” olduğu takdirde muhattap olacağınız kişinin kameraman/görüntü yönetmeni olduğu da açıktır. İster amatör, ister profesyonel bir film seti olsun, yönetmen ile görüntü yönetmeni arasındaki önemli ve doğrudan diyalog her zaman geçerli ve bilinen bir gerçektir. Hatta bir çokları, film setlerinde yönetmen ve görüntü yönetmeni arasındaki iletişim, geçim, yönlendirme, mutabakata varma, ne istediğini anlatabilme ve anlayabilme gibi durumları gözden geçirerek bu diyaloğu bir nevi “karı-koca” ilişkisi olarak bile adlandırırlar.

filmyapim.netEğer çekim öncesi iyi bir story-board hazırladıysanız, kameranın nerede duracağı konusunda yolu çoktan yarılamışsınız demektir. Eğer story-board’unuz yoksa elbette ki kararı tam da o sırada kişisel tercihinize, anlatım dilinize ve bilginize bağlı olarak vereceksiniz. Kameranın bulunduğu yeri belirledikten sonra, story-board’larda genelde olmayan, ama filmin içerisinde bulunacak diğer bileşenler karşınıza çıkar.
Dekor, arkaplan ve diğer tüm objeler görüntüde nelerin var olacağını ve bu varlığın nelerden oluşacağını belirlerken dikkat etmeniz gereken detayları oluşturur. Eğer görüntü yönetmeninize gerçekten güveniyorsanız, kameranın nerede duracağını ve neleri nasıl görmek istediğinizi belirtmeniz yeterlidir. Gerisi kameramanın işidir. Siz eğer doğru bir yönlendirmede bulunmuşsanız, katlanır sandalyenize oturup, monitör başından görüntü yönetmeninizin yarattığı kadrajları ve resimleri izlemeye başlayabilirsiniz.

Görüntü yönetmenleri aslında sadece kamera başında duran kişiler değillerdir. Herşeyden önemlisi “ışık” da onlardan sorulur. Aslında ışığı yaratması ve ortamın dramatik aydınlatmasını tasarlaması gereken de görüntü yönetmenleridir. Tabii ki siz de doğrudan ışığa müdahele edebilirsiniz –ki muhtemelen öyle olacaktır- fakat hayalinizde atmosfer ve resim dilini görüntü yönetmeninize anlatmanız da çoğu zaman yeterlidir. Bu noktada görüntü yönetmenleri ışık ekibiyle ortaklaşa çalışarak filminiz için gerekli ve uygun ışığı yaratacaklardır.

filmyapim.netYönetmenler genelde ışık için teknik değerleri çok fazla dikkate almazlar. Ne de olsa dramatik anlamı bir kenara bırakıldığında ışık, doğrudan kamera ile ilgili teknik bir detaydır. Yani ışık ve kamera birlikte hareket ederler. Sert ve yüksek kontrast bir aydınlatma tercih ettiğiniz sırada sizin set ortamında gördüğünüz sahne ile görüntü yönetmeninizin kamerasını o ışığa göre ayarladığı karedeki sahne çok farklı olabilir. Bir başka deyişle ışığı gözünüze değil kameraya göre, ve kamerayı gördüğünüz ışığa değil kendi gördüğü ışığa göre oluşturmak gerektiğinden dolayı, bu ikili kesinlikle ayrılmaz bir bütündür.
Aslında buraya kadar oldukça açıktır ki; işin sanatsal ve anlatım dili gibi detaylar kafanızda oluşup cümle halinde görüntü yönetmenine aktarıldıktan sonra olan biten herşey, görüntü yönetmeni ve ışık ekibi arasında olacaktır. Monitörden gördüğünüz görüntünün istediğiniz etkiyi yaratan görüntü haline gelmesini sağlayacak kişiler de onlardır.
Işık ve biraz da ne istediğini bilmek!

Ne istediğinizi bilmek için herşeyden önce neler isteyebileceğinizi bilmeniz gerekiyor. Neler isteyebileceğinizi bilmeniz için de elinizdeki imkanlardan çok “bilgi” ye ihtiyacınız var. Çünkü kamera konusunda gerçekten bilgi sahibiyseniz, exposure ya da diyafram denildiği zaman gerçekten teknik bilgilerle donatılmış olduğunuzu hissettiğiniz ya da bunların matematiksel hesaplarından haberdar olduğunuz zaman, istediğiniz şeylerin olabilirliği konusunda tutarlı davranmanız mümkün olacaktır.

filmyapim.netBenzer şekilde sete getirilen ışıkların türleri, sıcaklık değerleri gibi detaylar da kameranın ne göreceğini, dolayısıyla sizin neler yaratabileceğinizi belirleyecektir. İşte tam da bu noktada en başında sözünü ettiğimiz kural dışılık gündeme geliyor. Kısa filmler genellikle tam da istenen ekipmanların bir araya getirilerek yaratıldığı filmler olmadığı için, çoğu zaman kusursuz dramatik aydınlatma yerini sadece “aydınlatma” ya bırakabiliyor. İşte bu durumda ise yapabilecekleriniz en iyi ihtimalle sahip olduğunuz ışık ve kameranın uygun kombinasyonları etrafında dolanıyor olacaktır.

Eğer elinizdeki ışık sistemi bir çoğunda olduğu gibi “aydınlatma” performansından daha fazlasını sunamıyorsa, filmlerinizde esnekliği ve özellikle kurgu sırasında renk ve görüntü ayarlarını en iyi uygun şekliyle yapabilmeniz için basit ama önemli bir önerimiz var. Sert konstrastlardan kaçının, mümkün olduğunca yumuşak ama yüksek aydınlatma yaratın ve düşük seviye ışıklar kullanın. Eğer bu öneriler doğrultusunda ve tabii ki beyazın tam beyaz olduğu bir görüntü elde ederseniz, post-prodüksiyon sırasında ufak parlaklık ve renk oyunlarıyla filminizi tahmin ettiğinizden daha çekici hale getirebilirsiniz.
Unutmayın, sert konstrastla çekilmiş bir görüntünün tam anlamıyla yumuşatılmasına imkan yoktur, kontrast sırasında kaybolmuş detaylar çoktan kaybolmuştur bile. Fakat yumuşak ışıkla çekilmiş her görüntünün konstrastını dilediğiniz gibi düzenleyebilirsiniz. Aynı düzen aydınlatma yoğunluğuyla da ilgilidir, eğer ışık ve kamera kombinasyonunu düzgün dengeler ve yüksek aydınlatma adına “patlamış” ışıklara mahal vermeden (örneğin bir iç gece çekiminde abajurdan gelen ışık ve ortamın aydınlanması sahnesi) bu aydınlatmayı başarırsanız, post-prodüksiyon sırasında aynı kareyi adeta yeniden yaratmanız ve filminize asıl soluğu katacak renk ve parlaklık düzenlemelerini daha rahat ve etkili yapmanız daha mümkün hale gelecektir.
filmyapim.net
Sette daha çok işimiz var. Kamera ve ışık, üzerinde durulması gereken en önemli konulardan biri. Öte yandan bahsi geçen tüm açıklamalarda aynı zaman da post-prodüksiyon hazırlığının kokusunu da mutlaka alıyorsunuzdur. Unutmayın ki filminizi çekerken her zaman aklınızdan kurgulamaya devam etmelisiniz. İşte bu noktada da post-prodüksiyon sırasında neler yapılabilir, hangi yazılım ya da hangi donanım neye ya da görüntüye nasıl etki edebilir gibi tecrübeler ve bilgiler gerekiyor. Bunlar elbette ki olmazsa olmaz bilgiler değildir, bir çok ciddi yapımda bu adımlar sizin değil bu iş için görevlendirilmiş insanların işidir, fakat kusursuz ve doyurucu bir sonuç için işin her aşaması konusunda bilgi sahibi olmanız kaçınılmaz bir gerçektir.Kolay gelsin.

En Sık Yapılan Kısa Film Hataları

En Sık Yapılan Kısa Film Hataları

Dört arkadaş, cuma gecesi salona yayılıp patlamış mısır eşliğinde “üffff, amma da klişe yaa” nidalarıyla izlediğiniz filmleri bir kez daha düşünün… Hani her durum ve koşulun “olmazsa olmaz”ları vardır ya bunlar da kısa filmin “olursa olmaz”ları:

“Gerçeküstü” Kasting

• Sınıftaki en güzel arkadaşınızı süpermodel rolünde oynatmayın, amiyane tabirle “yemezler.”
• “İnek” tiplemeleri her zaman kavanoz dipli gözlük takmadığı gibi yanak coğrafyalarının da sivilceden ibaret olması gerekmez.
• “O” kız, “O” çocukla beşik kertmesi olmakdıkları takdirde asla ve asla ilgilenmez: Gerçekçi olun.
• Arkadaşınıza pamuktan sakal yapıp saçlarını pudrayla beyazlattığında yaşlanmadıklarını asla hatrınızdan çıkarmayın. Profesyonel oyuncuya ayıracak kadar bütçeniz yoksa bile “yaşlı” tanıdıkları olan arkadaşlarınız vardır, onları değerlendirin.

Depresif Sanatçı Tipolojisi

Öykü şudur: Hayatla sorunları olan sanatçı, (% 90 da yazardır) bir çeşit iç çatışma neticesinde (ölü bir akraba, son teslim tarihi yaklaşan bir yazı, dini ikilem vs.) cehennem azabı çeker. İşkence çeken ruhumuz, ne hikmetse bir ilham perisiyle karşılaşır (güzel bir kadın, yaşam tecrübesini paylaşan yaşça büyük başka bir karakter veya büyülü bir nesne) ve “ta taaaa”… Protagonist (yani esas adam), birden bire gelen ilahi kuvvetle bütün sorunlarını çözer ve kendini yaratıcılık nehrinin beşiğinde süzülürken bulur. Genelde bu tür filmlerde, izleyicilerin ilk iki dakikada sızmasını garantileyen sözde “iç yolculuk” motifi de yer bulur. Bu “içe dönük” çekim, genellikle filmin başında boş boş havaya bakan “esas adam”la başlar. Bu eylem sırasında sigara içenlerine de rastlanmıştır ama çöpe gidecek projeler klasöründe…

Dolly In/Out - Zoom In/Out

Tartışmaya bile gerek yok; bu, öğrenci filmlerinin en yaratıcılık yoksunu ve kati suretle yaklaşılmaması gereken “cıssss” hareketi. [Bu arada spesifik olarak bahsettiğimiz, bir nesneyi aynı ölçekte tutarak arka planda değişiklikler yapmaya dayanan eşzamanlı dolly in-zoom out (ya da tam tersi) hareketi.] Tamam Hitchcock, Vertigo’da layıkıyla kullandı, Spielberg ise Jaws’ta, ama artık yeter. Tüm dünya kısa filmcilerini bu haddinden fazla kullanılmış gülünç klişeye karşı koymaya çağırıyoruz.

Rüya Sekansları

Eğer filminizin ucuz Brezilya soap operaları gibi durmasını istemiyorsanız rüya sekanslarından uzak durun. Rüya sahnesinin tercümesi (ne yazık ki) “bunu anlatmanın daha iyi bir yolunu bulamadım” dır. Sözde komik olan rüya sekansları da genelde komik değildir, üzgünüz…

Kötü Ses

Gerçekten iyi bir filminiz olduğunu düşünüp şu genellemeye geçelim; ses kötüyse film de kötüdür. Bir öğrenci filmini hiçbir şey soundtrack kadar ele veremez. Tamam bütçeniz yok denecek kadar az ama kısılacak bütçe için neden hemen ses masraf listesine bakılıyor. İşte amne hizmeti, işte kötü soundtrack’ın demirbaşları:
• Synthesizer
• Arkadaşınızın grubu (inanın bize, kötüler)• Yavaş bir melodiyle iştigal eden solo piyano• Gitar, hele de flamenko çalıyorsa• “Roman” klarneti• Çello
Bu dertten muzdaripseniz işte birkaç ipucu:
• Yazıları hızlı kaydırın, gerçekten hızlı…
• Küçük fontlar her zaman iyidir.
• Görev ekranları iyidir ama ekibin her üyesinin kendine has bir dakikası olmasına gerek yok.
• Soyağacınızı paylaşmak için alternatif alanlar bulabilirsiniz.



Bir Dramatik Efekt Olarak Sigara

Bir oyuncu krize girdi, o halde ne yapar: “Hemen bir sigara yakıp derin derin nefesler çeker.” İletişimin dumanla sağlandığı günlerden kalma bir alışkanlık mıdır nedir, o halka şeklinde çıkan dumanlar “bakın sayın izleyiciler, durum çok ciddi ve karışık” manasına gelir. Evet, insanlar zor koşullarda ve baskı altındayken sigara içer ama uzuuuun ve sıkıcı “nefes” sahnelerine inanın gerek yok. Bundan daha yaratıcı olduğunuza güveniyoruz.

“Burada Yönetmen Benim” Açı ve Çekimleri

Buzdolabı POV’ları (Point Of View – Oyuncunun Öznel Bakış Açısı) ya da posta kutusuna / çöpe / klozete yerleştirilmiş kamera sizce de çok “yaratıcı” değil mi? Olağanüstü bir açı bulduğunuzu düşünüyorsanız muhtemelen epey klişedir. Biraz daha düşünün….

“Eeeee… Hiçbir şey Olmadı” Filmleri

Sık rastlanan bir kısa film tipidir. Genelde, çevresindekilerle “büyük” ve tesadüfi cümlelerle konuşan ve bütün zamanını buna adamış bir protagonist vardır ve neredeyse yarım saat boyunca hiçbir şey olmaz. Filmin son beş dakikasında ise nereden peydahlandığı belli olmayan kilit bir konu belirir ve o ana kadar ortada olmayan bütün sorunları çözmeyi hedefler, seyirci de bu kadar zamandır uyukladığı için son dakikalardaki bu gelişmeleri kaçırır. Bu tür filmlerin ortak özelliği ana karakterin içdünyasında çıkılan yolculuk ve yapılan keşiflerdir. “Kimsenin umursamadığı bir çocukluğun sıcak hatıraları” son on yılın popüler klişelerindendir. Bu filmlerin, kaba bir oranla yarısında, boşanmış bir aile figürüne rastlanır. Nedeni bir sır kalacak olsa da çoğu “ilk kısa film” bu kategoriye girer.

Bitmek Bilmeyen Kapanış Jeneriği

Evet, sonunda bir kısa film çekmiş olmak sizi göklere çıkardı, teşekkür edecek çok insan var ama örnek aldığınız sanatçılar gibi Akademi Ödülleri’nde on dakika boyunca teşekkür hakkı kazanmak için önce bir Oscar kazanmak gerekiyor. Nerdeyse filmin kendisi kadar süren kapanış jeneriklerine son.

Bol Keseden Kullanılmış Video Efektleri

Erime ve zincirlemeleri ninenizin sandığına saklayın; 80’ler sona erdi, dolayısıyla abartılı video efektlerinin dönemi de. Çok özel bir niyetiniz olmadığı takdirde basit ve güvenilir kesmelerden caymayın.

“Ayna Ayna Söyle Bana” Çekimleri

Doğru zamanda ve doğru yerde kullanıldığı zaman anlatım üzerinde büyük bir etki yaratan ve yansımayı kaydetme şeklinde çalışan ayna sekansları kısa filmlerde nedense anlatım faciasına sebebiyet verir: “Şimdi kız elinin aynaya yaslasın, biz de şuradan çekelim. Hoop böylece arkadan bağıran erkek arkadaşı da görebiliyoruz. Bir taşla iki kuş, dahiyim ben” Dahinin kelime anlamı için en yakın sözlüğe lütfen.
Velhasılı kelam...
Siz siz olun bu hatalara düşmeden kendinize özgü bir sinema dili belirleyin. Aman haa aman sırf ödev yapmak için değil gerçekten film yapmak için çabalayın. Peki filmi nasıl yapacaz ?   diyorsanız "filmyapim.net" bu işin menbaıdır. haydee...

Senarist adayları nasıl bir yol izleyeceğiz ?

Dizi sektöründeki hızlı artış senarist sıkıntısı ortaya çıkardı. Tabii her eli kalem tutan senarist olamıyor. İyi bir senarist olmak için parlak bir projenin yanı sıra senaryo yazım tekniklerini de bilmek lazım. Son aşamada ise dizi yapımcılarına ulaşmak gerekiyor
KİME sorsanız “Hayatımı yazsam film olur” der. Buna rağmen son yıllarda adeta patlama yaşanan dizi ve film sektöründe ciddi bir senarist sıkıntısı yaşanıyor. Yapımcılar bu konuda yetenek avına çıkmışken, eli kalem tutan ve sektöre girmekte hevesli yüzlerce genç de bu yapımcılara ulaşmanın yollarını arıyor. Ancak ne yazık ki bu sektöre girmek için firmalara özgeçmiş ya da namı diğer CV yollamak veya kariyer sitelerine başvurmak yöntem değil. Daha çok referans aracılığıyla iş bulunan bu sektörde, aynen futbol takımlarında olduğu gibi, sezon sürecinde başarılı olmuş senaristler bir sezon sonrasında yapımcılar tarafından kapılıyor.
Öte yandan ekranda yayınlanan dizilerin sayısındaki artış ve bölüm sürelerinin 90 dakikalara uzaması, en çok da bu sektöre girmeye hevesli adayların işine yarayacağa benziyor. Çünkü yapımcılar, sektördeki profesyonel yazar sayısındaki yetersizlik nedeniyle çareyi yetiştirilmek üzere senarist adayı aramakta buluyor.

BU İŞİN YAŞI YOK
Türkmax’ta yayınlanan “1 Kadın 1 Erkek” adlı diziyle fırtınalar estiren Altıoklar Prodüksiyon’un ortağı Mehmet Altıoklar da sektörde şu an yaşanan en ciddi problemlerden birinin senarist sıkıntısı olduğunu belirtiyor. Yakın dönemde yayınlanmaya başlayacak iki yeni projeye daha hazırlandıklarını belirten Altıoklar, yüksek risklerin bulunduğu bu sektörde yapımcıların önceki sezonlarda başarılı işlere imza atmış “marka” yazarlarla çalışmayı tercih ettiğini söylüyor. Öte yandan ekranlardaki dizilerin her bir bölümünün uzun metrajlı bir filme eşdeğer olması, artık yapımcıların tek bir senaristle çalışmalarını zorlaştırmaya başlamış. Bu durumun adaylar için iyi bir fırsat olduğuna değinen Altıoklar, artık senaryo ekiplerinde 1 profesyonel yazarın yanı sıra 3-5 amatör senaristin de istihdam edildiğini ekliyor.

Özellikle eli kalem tutan gençlerin bu işe çok hevesli olduklarını söyleyen Altıoklar, özellikle dizi yazarı olmanın sanıldığı kadar kolay olmadığı konusunda da gençleri uyarıyor. Genç dediğimize bakmayın; dizi sektöründe senarist olmanın yaş bariyeri bulunmuyor. Hatta Altıoklar, bazı diziler için yaşı ve yaşamsal deneyimi daha fazla yazarlarla çalışmayı tercih ettiklerini hatırlatıyor.

İşin aslı bu adayların hevesini anlamak hiç de zor değil. Sektörde dizi yazarlarının bölüm başı aldığı ücret 1500 liradan başlayıp, 20 bin liraya kadar yükseliyor. Bu konuda henüz bir ortalama yok; ama Senaryo Yazarları Derneği (Sen-Der) diğer ülkelerdeki oranın Türkiye’de uygulanması için çalışmalar yürütüyor. Buna göre senaryo için bölüm başı senariste ödenen asgari bedel, bölüm bütçesinin yüzde 5’inin altında olamaz. Bu tür yapımların maliyetinin 100 ila 300 bin TL arasında değiştiği göz önüne alınırsa, senaryo grubu için ayrılan btçenin de minimum 5 bin liradan başlaması gerektiği ortaya çıkıyor. Tabii bu işte sigorta ve iş güvencinin olmaması gibi riskleri de baştan kabullenmek gerekiyor.
Ayrıca hatırlatalım; maddi ve manevi açıdan oldukça parlak görünen bu sektörde çalışmak hiç de kolay değil. Sadece iyi bir fikir ve yazma yeteneği de yeterli değil. Senaryonun kendi içinde bir matematiği bulunduğuna değinen Altıoklar, “İşin bu matematiksel kısmı oldukça zahmetli ve uzun mesailer gerektiriyor” diyor. Yani sabah 9 akşam 6 türünden bir mesaisi bulunmayan bu iş için çoğu zaman özel hayattan da fedakarlıkta bulunmak gerekiyor.

SENARYO EKİPLERİNDE ÇIRAK ARANIYOR
Tüm bu olumsuzluklara rağmen senarist olmayı kafaya koymuş adaylara ise yapımcı şirketlerin önerileri, bir senaryo ekibinde stajyer olarak bu işe başlamaları. Mehmet Altıoklar, bu konuda adaylara yapımcı şirketlerin de destek olduğunu belirtiyor. Yapımcılar senarist adaylarına deneme metni yazdırıyor ve bunlar arasında beğendiklerini senaryo ekiplerine yönlendiriyorlar. Bu konudaki bir diğer yöntem de sektöre senarist yetiştiren dernek ya da özel kurslara kayıt olmak. Bu tür seminer ve workshop’larda senaryo yazım teknikleriyle işin matematiğini öğrenen adaylardan parlak olanları yapımcılar tarafından fark ediliyor.
Yetenek avına çıkan bazı yapımcı şirketler kendi senaryo kurslarını da oluşturmuş durumda. Sinan Çetin Plato Film Okulu ve Birol Güven’in Mint Akademisi bunlardan sadece ikisi. Kendi atölyeleri bulunmayan yapımcılar ise stajyer ya da asistan senarist için Sen-Der’in kapısını çalıyorlar. Sen-Der Başkanı Nilgün Öneş, Türkiye’de bugün Sen-Der’e kayıtlı 250 civarında senaryo yazarı bulunduğunu belirtiyor. Öte yandan Öneş’e göre sektörün kapıları yenilere sanıldığı kadar zor açılmıyor. 2010’da sektöre yeni giren ve çok başarılı işler yapan yeni senaryo yazarlarının bulunduğunu belirten Öneş, yeteneğine inanan senarist adaylarına teknik bilgi için eğitim almalarını tavsiye ediyor.
Sen-Der’in her yıl senaryo yazarı adayları için çeşitli seminer ve atölye çalışmaları gerçekleştirdiğini söyleyen Öneş, atölye sonuçlarını heyecanla bekleyen yapım şirketleri olduğunu söylüyor.

YAPIMCILARA ULAŞMANIN YOLLARI
Senarist olmak için yollar bunlarla da sınırlı değil. Elinde projesi ya da kafasında parlak bir fikri olanlar, direkt olarak yapımcıların kapıları da çalabiliyor. Ancak hemen ekleyelim; yapımcılar her gün kendilerine iletilen onlarca projeyi incelemekte zorlanıyor. Bunun için bazıları şirket bünyesinde sadece bunun için bir ekip oluşturmuş; bir kısmı da adayların senaryo projelerini gönderirken uymaları gereken bir format düzenlemiş.
Projesi olanlara, bu formata uygun olarak, ana hikayelerini, yan hikayelerini, hikayelerinde yer alacak karakterleri ve bu karakterler arasındaki çatışmaları bir sayfalık metinde özetlemeleri öneriliyor. Mehmet Altıoklar, sinopsis olarak adlandırılan bu metinlerde adayların yazılarını senaryo yazım kurallarına uygun olarak yazıp yazmamalarının, projenin incelenmesi açısından birinci kriter olduğunun altını çiziyor. Çünkü sektörde, parlak fikirlerden çok, bu fikri senaryoya dökebilecek kalemlere ihtiyaç var.
Bunun yanı sıra yapımcıların proje sahiplerine diğer bir önerisi projelerini tek bir yapımcıyla paylaşmaları. Aksinin hem etik olmadığını hem de birden fazla yapım şirketine gönderilen projelerin incelenmeye alınmadığını belirten Altıoklar senarist adaylarına proje gönderiminden sonra bir süre beklemelerini, olumlu yanıt gelmediği taksidrde adayların şanslarını başka bir yapımcıda değerlendirmeleri gerektiğini söylüyor.
Sen-Der’den Nilgün Öneş ise, direkt olarak yapımcılarla ilişki kuran senarist adaylarına iyi bir proje için en az 6 aylık bir ön çalışma gerektiğini unutmamaları gerektiğini öneriyor. Ancak böyle bir çalışma sonunda ilk sezonun hikayeleri ortaya çıkabilir. İlk sunum için ise başarılı bir sinopsis ve ilk iki bölümün tretmanın (filmdeki görüntüleri yazı diliyle anlatan metin) yeterli olacağını söylüyor. Öte yandan artık birçok yapım şirketinin risk almamak adına daha uzun ve detaylı bir çalışma istediğini de ekliyor.
Mint Yapım’ın sahibi yapımcı ve senarist Birol Güven de sektörde bir senarist sıkıntısı yaşandığı konusunda diğer yapımcılarla hemfikir. Ancak Güven bu sıkıntının Türkiye’ye özgü olmadığını, dizi ve film sektöründe gelişmekte olan diğer ülkelerde de özgün hikaye ve senaryoyla bu senaryoları yazacak yetenekteki elemana ihtiyaç duyulduğunu söylüyor. Öte yandan Birol Güven, yeni senaristlerin sektördeki şansı konusunda diğer yapımcılardan daha iyimser. Sektörün alışılmış kalıpların dışına çıkma ve ezber bozma isteğinden bahseden Güven, bunun ancak yeni yazarlarla mümkün olacağı kanısında.
Güven de senaryo projesini yapım şirketlerine gönderen adaylara öncelikle senaryonun başına ilgi çekecek ve tüm hikayeyi özetleyecek bir girişin eklenmesini öneriyor. Gönderilecek projelerin mutlaka özgün olması gerektiğine değinen Güven, daha önce değinilmiş bir konuda adayların şansı olmadığı konusunda da uyarıyor.
Senaryonun hikayesine gelince... Yapımcılar Türk halkının en çok izlemekten hoşlandığı konunun aşk olduğunda hemfikir. Hatta şu an ekranlarda yayınlanan dönem dizilerinde dahi, aşk temasının ön planda tutulduğu belirtiliyor. Türk halkı en çok aile içi sorunlar, entrikalar, intikam ve umutsuz aşk hikayelerini seviyor. Son yılların yükselen değeri ise kötü karakterler, özellikle kötü kadın karakter yüksek reyting alıyor. Öte yandan yine drama dayalı ağlatan projelerin komediden daha fazla şansı olduğunu da ekleyelim.
Yılda 3 bin sayfa yazıyorlar
Sektörde bu saydığımız adımları atarak başarıya ulaşmış onlarca uzman senarist var. Bunlardan biri de Meriç Acemi. Bu işe asistan (junior) yazar olarak başladığını söyleyen Acemi, 2005’ten bu yana ekiplerde uzman (senior) yazar konumunda. Acemi’nin senaryo ekibinde olduğu diziler arasında “Emret Komutanım”, “Zeliha’nın Gözleri”, “Kız Takımı” ve “Kahve Bahane” var. Son iki yıldır ise “1 Kadın 1 Erkek” adlı dizinin yazar kadrosunda.
Acemi’nin bu sektöre girmek isteyenlere ilk önerisi, senaryo yazmadan önce senaryo yazım tekniklerini öğrenmeleri. Bunun için de adayların kendi hikayelerini yazarak bu işe başlamaları yerine, yazılmakta olan bir dizi senaryosu grubuna dahil olmalarını daha verimli buluyor.
Projelerini yapımcılara iletecek adaylara ise, yapımcılar gibi o da, yazdıkları projenin konsepti hakkında bilgi verecek bir sayfalık sunum hazırlamalarını öneriyor. Acemi’nin bu adaylara bir uyarısı da, projeleri yapımcı şirkete iletmeden önce, mutlaka meslek birliklerine onaylatmaları. Bir roman yazarının ortalama 2 yılda bir romanı tamamladığını hatırlatan Acemi, bir senaristin ise yılda ortalama 2500-3000 sayfa yazdığını belirtiyor: Acemi’ye göre bu katı disiplin ve hızlı maratonu göze almayanlar boşuna yapımcı kapılarında beklemesin.

Marka senaristler

Senarist -Bölüm başı ücret (Bin TL) - Dizileri
Ayça Şen-Gaye Boralıoğlu 17 (Hırsız Polis, Bıçak Sırtı, Kapalıçarşı)
Ece Yörenç-Melek Gençoğlu 18 (Yaprak Dökümü, Aşk-ı Memnu)
Eylem Canpolat-Sema Ergenekon 16 (Melekler Korusun)
Deniz Akçay 15 (Küçük Kadınlar, Ömre Bedel)
Zülküf Yücel 15 (Hanımın Çiftliği)
Ahmet-Ozan Yurdakul 15 (Arka Sokaklar, Aşk Bir Hayal)
Mahinur Ergun 13 (Kış Masalı)
Haluk Özenç 12 (Sıkı Dostlar)

Senaryo atölyeleri
Kurs Eğitimci
Sen-Der Nilgün Öneş
İstanbul Senaryo Atölyesi Bülent Ekuklu
Ankara Senaryo Atölyesi Tanıl Arayancan
Plato Film Okulu Neşe Akın
Bümed Murat Gülsoy

Örnek Kısa Film Senaryosu

SAHNE:1

Gündüz-İç-Bir Ev

Ekran siyahtır. Bir kadının bağırma sesiyle yavaş yavaş açılmaya başlar. Bir kadın bir adam ve uzakta duvarın arkasında durmaktadır. Çocuk gizli gizli anne ve babasına bakmaktadır. Kavga eden karı kocanın sesi yavaş yavaş azalır ve bir ses gelir:

Hayatı böyle geçen bir insan nasıl olur? Bir serseri mi? Bir hırsız mı? Katil mi? Yoksa hırslanıp güzel bir eğitim alıp profesör mü olur? (hafif güler) ben bunlardan biri olmak çok isterdim. Ama hangi insan hayatını istediği gibi yaşar ki?

Ekran tekrar kararır.

SAHNE:2

Gündüz-İç-Sınıf

Öğretmen tahtanın önünde ders anlatıyordur. Öğretmenin önünden çekerken kamera yavaş yavaş döner, öğretmenin arkasına gelir bütün sınıf görünmektedir.Kamera öğretmenin arkasına geldikten 30 saniye sonra uyuyan öğrencisine sorar:

Yiğit sen söyle bakalım Tanzimat Dönemi sanatçıları kimmiş?

Yiğit gözleri yarı açık şekilde doğrulur. Ekran donar ve:

İşte bu benim. Söylediğim gibi sıradan biriyim. Tipik bir öğrenciyim. Sahne devam eder:

Bilmiyorum hocam.

SAHNE:3

Gündüz-Dış-Yol

Yiğit ve birkaç arkadaşı yolda yürümektedir. Bir süre sonra Yiğit evine gelir. Kapıya bakarken ekran kararır.

Erkek:Evet artık bitti. Bunu daha fazla kaldıramam.
Kadın:İyi tamam nasıl istersen öyle yap ama sakın bir daha geri gelme.

Yiğit’in babası kapıyı çarpıp çıkar. Kapı çarpıldıktan sonra bir ses gelir:

Bu babamı son görüşümdü.

Ekran ‘şimdi’ ye geri döner.Yiğit kapıyı açar içeri girer.Annesine seslenir.Annesi evde yoktur.Odasına girer bilgisayarını açar bilgisayarı açılırken yatağına uzanır.Tavanı izlemeye başlar.Yavaş yavaş gözleri kapanır ve bir anda açılır. Bağırışmaları buğulu bir şekilde duymaktadır.Ayağa kalkar ve salona gider.Sesler netlik kazanmıştır.Önünde annesi ile babası tekrar kavga etmektedir.

Babası: Yeter! Yeter! Anlamıyor musun bunu sizin için yapıyorum.
Annesi: Bizim için değil kendin için yapıyorsun.
Babası: Hiçbir şeyden haberin yok.

İkisi birden Yiğit’i görünce susarlar ve babası odadan çıkar.
Yiğit’in gözleri yatağında açılır yine.Bilgisayarı açılmıştır. Koltuğuna oturup interneti açar.Maillerine bakar. Tanımadığı birinden mail gelmiştir.Maili açar:          

Yiğit sen beni tanımıyorsun ama ben seni tanıyorum.Ben babanın arkadaşıyım.Önemli şeyler oldu.Görüşmemiz lazım.Telefonum:05…………         Bu numaradan bana ulaş.

Yiğit şaşkınlıkla bakar.İnanmamış gibi güler.Yinede telefonu arar.

Adam:Alo        
Yiğit:Merhaba.Bana mail atmışsınız kimsiniz?
Adam:Adım Murat. Babanın yakın bir dostuyum.İstersen annene sorabilirsin.Çok üzgünüm ama baban öldü.
Yiğit:Ne !? Ne oldu!
Adam:Trafik kazası geçirdi.Sana vermemi istediği bir şey var.Onu vermek için seni aradım.
Yiğit:Tamam.Yarın okuldan sonra kafede buluşalım.
Adam:Tamam.Şunu bilmeni isterim ki baban seninle gurur duyardı.

Telefon kapanır.Yiğit duygusuz bir şekilde dalar.Ekran kararır.

SAHNE:4

Gündüz-Dış-Kafe

Adam kafede beklemektedir.Yiğit gelince ayağa kalkar, tokalaşırlar.

Yiğit:Merhaba.
Adam:Merhaba.
Yiğit:Babama ne oldu? Neredeydi?
Adam:Yurt dışındaydı.Orda trafik kazasında öldü.Sana birkaç şey bıraktı.

Bir kutu çıkarır Yiğit’e verir ve ekler:

---Bunu şimdi açma evde bakarsın.

O anda saati çalar endişeli endişeli saatine bakar.

---Benim artık gitmem gerek her şeyi anlatamadığım için üzgünüm ama bir gün anlayacaksın.Der ve koşa koşa kafeden ayrılır.
Yiğit şaşkınlıkla bakmaktadır kutuya, hesabı ödeyip ayrılır kafeden.Eve geldiğinde kutuyu açar.Kutunun içinde bir mektup bir fotoğraf ve üstünde kareli ve bir takım işaretler olan kağıt parçası vardır sadece.Merakla mektubu okumaya başlar.

Sevgili oğlum.

Bu mektubu okuyorsan hayatım son bulmuştur. Seni nasıl özlediğimi bilmeni istiyorum. Senden ayrı kaldığım ve hiç haber vermediğim için özür dilerim ama şartlar bunu gerektiriyordu. Bu şartları açıklamam çok zor. Yinede sen zeki bir çocuksun bunları anlayabilecek yaşa geldin.
Kutunun içinde bir kağıt daha olacak o kağıdın bu mektupla bir ilgisi var. Sana bir şeyler anlatacak o kağıt. Ve bir de fotoğraf olacak o fotoğrafa da dikkatli bakarsan anlamaya başlayacaksın.Seni seviyorum baban…

Yiğit’in gözleri dolmuştu. Diğer kağıda ve fotoğrafa baktı. Hiçbir şey anlamıyordu. Kağıdın üstünde koca koca kareler ve en altında da İKİ—1--5 gibi şeyler yazıyordu.Birden hatırladı.(Ekran çocukluğuna döner)

---Baba bu ne ?
--Bulmaca oğlum.
---Peki nasıl oluyor bu?
--Bak şimdi burada İKİ yazıyor ya bu ikinci cümle demek yanında 1 yazıyor ya buda birinci kelime demek sonra buradaki kelimenin 5. harfini yazıyorsun bunların hepsi bitince sana bir cümle ve ya bir kelime çıkar sende oyunu kazanırsın.

(Ekran şimdiye döner) Yiğit kağıda bakar. Hemen eline bir kalem ve boş bir kağıt alır yazmaya başlar.

Kutudan çıkan kağıttaki yazanlar şunlardır;

DÖRT-2-4            İKİ-1-2 BİR-4-1  BİR-6-3 ÜÇ-5-2  ÜÇ-14-5 İKİ-3-4 İKİ-3-5

ÜÇ-1-2 DÖRT-2-1 İKİ-1-4 DÖRT-2-3 ------- BİR-3-2 BİR-4-2 DÖRT-5-1


Kağıtta yazanlar ‘tehlikedeşin kaç’ dır. Telaşa kapılan Yiğit hemen evden çıkmaya çalışır. Tam kapıyı açar ve silahlı 3 kişinin önünde olduğunu fark eder. Kafasına sert bişeyle vurular sonra karanlık.

Birkaç saniye karanlık ekran durur. Sonra boğuk sesler, su çarpma sesleri. Sesler netleşir. Adam o dosyalar nerde diye bağırmaktadır ve Yiğit’in kafasındaki çuvalı çıkarır.yYiğit’in elleri bağlıdır.Sandalyede oturmaktadır (Burada sahne Yiğit’in gözündendir)

---Nerde lan o dosyalar?(Yiğit bir şey demez ve tokadı yer)
---Nereye sakladın ****** çocuğu?(bu sefer yumruk)

Yiğit yine bayılmak üzereyken adamın korumalarından biri adamın kulağına bir şey fısıldar.Sonra boğuk silah sesleri gelir hemen sonra etraftaki adamlar koşuşturmaya başlar silahlar patlar. Yiğit kendini yere düşürerek korunmaya çalışır. Onu döven adamı kaçarken görür ve bayılır.

Film çekmek için en son paraya ihtiyaç var

Bosnalı yönetmen Danis Tanovic’in gerçek bir hikâyeden yola çıkarak çektiği ve amatör bir oyuncuya rol verdiği ‘Bir Hurdacının Hayatı’, Berlin Film Festivali’nde Jüri Büyük Ödülü ile En İyi Erkek Oyuncu ödülü almıştı. İstanbul Film Festivali vesilesiyle Türkiye’ye gelen yönetmen, filmin perde arkasını ve bütçesiz film çekmenin püf noktalarını anlattı.
 
  Danis Tanovic, arkadaşlarıyla sabah kahvaltısında... Bir yandan ülke gündemine dair sohbet ediyor, bir yandan gazetelere göz atıyor. Sıra dışı bir üçüncü sayfa haberi çekiyor dikkatini: “Demir toplayarak hayatını güç bela kazanan hurdacının eşi düşük yaptı. Bebeğin ameliyatla alınması için yüksek bir meblağ istendi. Aile tedavi görmeden kasabasına geri dönmek zorunda kaldı.” Tanovic inanmıyor okuduğuna; tekrar okuyor, tekrar tekrar. Hatta gazeteci bir arkadaşını arayıp haberin doğru olup olmadığını kontrol ettiriyor. Doğruluğundan emin olunca belgesel çekmek için kalkıp köye gidiyor.
  Yaklaşık 350 yıldır Romanların bir arada yaşadığı Bosna-Hersek’in Svatovac köyünde arayıp buluyor Nazif Muyiç ile eşini. “Size yardım etmek istiyorum, yaşadıklarınızı filme alıp herkese duyurmak istiyorum.” diyor. Aile, yönetmene mesafeli yaklaşıyor, iki saatlik sohbetten sonra ikna oluyor ancak. Bu arada hikâyenin bilinmeyen yönleri ortaya çıkıyor: “Karnında ölü bir bebek taşıyan Nazif’in eşi, doktorların istediği 500 Euro’yu veremediği için tedavi olamamış. Ailenin sigortası olmadığı için de sessiz sedasız evine dönmüş. Şöyle bir risk atlatmış bir de; çocuk 10 gün içinde alınmazsa anne hayatını kaybedebilirmiş. Nazif’in yapabileceği tek şey var: Daha çok hurda toplayıp parayı denkleştirmek. Sonunda kendi arabasını parçalayıp satarak eşini tedavi ettirmiş.”
    Bir süre proje için ekonomik kaynak arayan Tanovic, sonrasında hikâyeyi kurmacaya çevirmeye karar veriyor. Aynı mekânların kullanılarak yaşananların birebir yansıtıldığı,hikayeyi yaşayanların başrol oynadığı kurmaca bir filme… Nazif ve eşini güç bela ikna ettikten sonra 9 kişilik bir ekip kuruyor. Bir fotoğraf makinesi şirketinden 3 kamera alıp koyuluyor işe. İlk üç gün ailenin rutin hayatını görüntülüyor; iki küçük kızlarının oyun keyfini, annenin yemek yapışını, komşularıyla ilişkisini, Nazif’in hurda toplama macerasını… Kameraya saldıran çocuklar sıkılıp anne-baba kameraya alıştıktan sonra ‘rol kesme’lerin yerini ‘doğal’lık alıyor, ekibin işi kolaylaşıyor. Senaryo yazalım, çekimleri şöyle yapalım tarzında herhangi bir tartışmaya girmiyor ekip. Kamerayı evin içerisinde ailenin bir üyesi gibi dolaştırıp, her şeyi görüntülüyor. İçlerinden geldiği gibi konuşmalarına, oynamalarına izin veriyor. Çekimler 9 gün sürüyor. Amatör oyuncular kendi hayatlarını dolu dolu kamera karşısında oynuyor. Bir tek hastane sahnesinde zorlanıyorlar. Yardım alamayacaklarını öğrendikleri sahnede yaşadıkları yıkımı canlandırmak kolay değil. Yönetmen, çocukların sıkılmış halini, anne-babanın tükenmişliğini vermek için iki-üç saat soğuk koridorlarda aileyi oyalıyor. Sonunda istediği doğal görüntüleri yakalıyor.
   Çekim süreci böyle, şimdi montaj vakti. Aldıkları saatlerce süren görüntü kaydını tekrar tekrar izleyen Tanovic ve arkadaşları uykusuz gecelerden sonra filmin montajını bir ay içinde yapıp Berlin Film Festivali’ne gönderiyor. 30 bin Euro’luk mütevazı bir bütçeyle (herkes günde 50 Euro almış) çekilen film, milyon dolarlık yapımların önüne geçerek Berlin Jüri Büyük Ödülü’ne layık görülüyor. Hayatında ilk defa kamera karşısına geçen Nazif Muyiç ise En İyi Erkek Oyuncu seçiliyor.
Bütçesiz film nasıl çekilir?

Tarafsız Bölge filmiyle 2001’de Cannes Film Festivali’nde En İyi Yabancı Film ödülü alan Tanovic’den bütçesiz film çekmenin püf noktaları…
 1 - Film çekmenin reçetesi yok. Öyle olsa herkes o reçeteyi uygular, birçok kişi işsiz kalırdı. En önemlisi filmin size ait olması. Batsanız da yanınızda kimseyi götürmezsiniz. 50 milyon Euro’luk bir iş ise kontrolü  nüzden çıkabilir.
2 - İlk defa yönetmenlik koltuğuna geçen kişinin yapması gereken iyi bir hikâye bulması. Ona inanın ve sizin gibi âşık olacak birilerini bulun.
3- Düşük bütçeli film yapmak ucuzun peşine takılıp gitmek değildir. Parasal değeri olmayanın peşine düşmektir. İş parada bitmiyor, filmin çağrısında bitiyor.
4- Film yaparken gözü kapalı güveneceğiniz aileyi bulmanız gerekli. Sevdiğiniz kişiyi bulunca onun peşini bırakmıyorsunuz. Herkesin birden fazla iş yapabiliyor olması da önemli. Yeri geldiğinde yönetmenlik, yeri geldiğinde görüntü yönetmenine yardımcı oluyorum. Şoförümle bile 4 filmdir beraberim. Ortak paydada buluşuyoruz. Başkasıyla çalışamazdım.
5- Küçük kadrolarla yaratıcı fikirlerin peşinde olun. İki milyon bütçeli bir filmi 200 bin Euro’ya çekebilirsiniz. Teknoloji size o özgürlüğü sağlıyor.
6- Senaryoyu yazarken bütçenizi göz önünde bulundurarak hayal kurun. Bu küçük bir hikâye anlatın demek değil. Önemli olan derdinizi anlatmanız.
7- İlk filminizde her şeyi tek başınıza yapmaya çalışmayın. Beyninizin sol tarafı parayı, sağ tarafı filmi düşünür. Bu şekilde başarılı olmanız güçleşir.
8 - Bence belgeseller kurmacadan daha iyi. Sezgilerinize göre hareket edince sizi başka yerlere götürüyor. Karakterler ile sinematografiyi derinleştiremiyorsunuz ama çekim sürecinde kendinizi evinizde gibi hissediyorsunuz.
AYHAN HÜLAGÜ - İSTANBUL - ZAMAN CUMARTESİ